Mới chơi ong cảnh: xem cửa tổ đoán sức đàn ong dú

Đi mua ong dú làm cảnh, mắt người mới thường dính vào cái thùng trước: gỗ vân đẹp, khắc tên, có ô kính nhìn vào trong, đặt lên kệ sân vườn rất hợp. Nhưng thứ mình nuôi là đàn ong bên trong. Một cái thùng đẹp chứa đàn yếu thì vài tháng sau chỉ còn là cái hộp trưng bày rỗng. Ngược lại, một đàn khoẻ thì về sau sang thùng đẹp lúc nào cũng được.

Bài này gom những thắc mắc người mới chơi ong cảnh hay hỏi khi lần đầu đứng trước quầy tổ giống, xoay quanh một việc: học nhìn cửa tổ để biết đàn khoẻ hay yếu, trước khi bị cái thùng làm xao lòng.

Đứng trước tổ ong, nên nhìn chỗ nào đầu tiên?

Nhìn vào lỗ ra vào. Ong dú xây ở đó một cái ống nhỏ bằng sáp trộn nhựa cây, giống như cái cổng của tổ. Đàn khoẻ giữ cổng này chắc chắn, gọn gàng. Đàn yếu thì cổng mỏng, méo, có chỗ sụp mà không ai sửa. Người mới không cần biết tên loài hay mở thùng; chỉ cần so cái ống của vài tổ cạnh nhau là thấy khác.

Làm sao biết đàn đông hay thưa khi không mở thùng?

Đứng lệch sang một bên cửa tổ, cách chừng một bước, nhìn trong một hai phút. Đàn khoẻ có ong ra vào liên tục, nhịp đều; đàn yếu thì lâu lâu mới có một con. Nếu quầy có nhiều tổ, đứng xem lần lượt vài tổ trong cùng lúc để so. Đừng ngại hỏi người bán cho đứng xem, vì với người chơi cảnh, mua đúng đàn khoẻ quan trọng hơn mua nhanh.

Thấy ong mang cục vàng ở chân là sao?

Đó là phấn hoa. Ong mang phấn về để nuôi ong non, tức là đàn còn chúa và đang đẻ. Đây là dấu hiệu dễ thấy và rất đáng tin. Đứng xem vài phút mà thấy ong về có phấn đều là yên tâm phần nào. Không thấy con nào mang phấn suốt buổi sáng nắng thì nên hỏi kỹ, trừ khi đang mùa ít hoa.

Thùng có ô kính thì có nhìn được bên trong không?

Có, nhưng không phải lúc nào cũng rõ. Ong dú hay phết nhựa, sáp lên mặt kính, che dần tầm nhìn. Bên trong lại tối, nhìn qua kính ở quầy đông người dễ nhầm đàn đông với chỗ bầu sáp chồng chất. Ô kính là món thú vị để ngắm sau này, còn để đánh giá đàn lúc mua thì cửa tổ vẫn đáng tin hơn.

Bảng so nhanh: thùng đẹp và đàn khoẻ

Cột bên phải quyết định đàn có sống khoẻ ở nhà mình hay không. Cột bên trái thì thay được về sau. Các kiểu thùng và cách chọn thùng hợp cho sân vườn có ở mục Dụng cụ & thùng nuôi.

Mua về rồi, làm gì để cửa tổ vẫn đẹp?

1. Đặt thùng chỗ có nắng sớm, tránh nắng gắt buổi trưa chiếu thẳng.
2. Kê cao, chân kệ có cách chống kiến, không để cành lá chạm thùng.
3. Mấy ngày đầu để yên, không xê dịch thùng, không gõ vào thùng.
4. Mỗi sáng liếc qua cửa tổ; chụp một tấm ảnh để vài tuần sau so lại.

Nếu ống sáp dài ra, chắc hơn sau vài tuần là đàn đã quen nhà mới. Những trục trặc thường gặp lúc đầu được gom ở mục Sự cố thường gặp.

Chơi ong cảnh nên bắt đầu từ đâu

Với người chơi, bắt đầu từ một đàn khoẻ được tách từ đàn nuôi là cách ít rủi ro nhất, không dùng tổ bắt ngoài rừng. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống, mật ong dú, son dưỡng môi làm từ sáp ong dú và hộp quà mật, hợp cho người vừa chơi vừa muốn có món quà nhỏ từ chính nghề ong; xem chung ở ongquy.com. Ai muốn được chỉ tận tay cách nhìn cửa tổ trước khi chọn có thể đăng ký tham quan trại.

Câu hỏi thường gặp