Ong dú cảnh dính thuốc: đọc dấu hiệu cho đúng

Người chơi ong dú làm cảnh có một lợi thế mà trại lớn không có: ngày nào cũng ngồi ngắm tổ. Có người đặt thùng cạnh bàn trà, có người dùng tổ mặt kính để nhìn tận bên trong. Chính thói quen đó giúp phát hiện đàn dính thuốc sớm hơn ai hết, với điều kiện biết nhìn đúng chỗ và đừng vội kết luận.

Vấn đề là nhiều dấu hiệu của dính thuốc lại giống hệt dấu hiệu của nắng nóng, kiến tấn công hay đàn đói. Đọc sai thì xử lý sai. Bài này giúp phân biệt.

Thuốc đến từ đâu trong sân vườn

Với tổ cảnh đặt quanh nhà, nguy cơ ít khi đến từ cánh đồng. Nó đến từ những việc rất đời thường:

• Nhà bên xịt thuốc cho cây kiểng, cây ăn trái.
• Đợt phun muỗi trong khu dân cư.
• Chính nhà mình xịt kiến, gián, diệt mối quanh chân tường.
• Thợ cắt cỏ dùng thuốc cỏ ở vỉa hè, lối đi.

Ghi lại ngày nào có những việc này. Khi đàn có vấn đề, cuốn sổ đó là thứ đầu tiên cần lật lại.

Năm phút mỗi sáng: nhìn gì

1. Mặt đất trước cửa tổ: có xác ong không, nhiều hay ít so với mọi ngày.
2. Ống cửa: ong ra vào đều hay thưa thớt; có con nào bò loạng choạng, quay vòng, không bay lên được.
3. Ong canh cửa: còn đứng gác như thường hay bỏ trống.
4. Qua mặt kính (nếu có): bầu ấu trùng có màu sáng đều hay xuất hiện mảng thâm, ô bị mở dở.
5. Ghi một dòng: ngày, thời tiết, điều thấy được. Không cần dài.

Dính thuốc hay nguyên nhân khác?

Bảng dưới giúp đối chiếu trước khi kết luận.

Nhiều trường hợp khác như nắng nóng, kiến hay ruồi ký sinh được bàn kỹ hơn trong mục Sự cố thường gặp.

Đã nghi dính thuốc: làm gì

1. Nếu còn phun xịt tiếp quanh đó, chụp lưới thoáng lên tổ, che nắng, chờ mùi tan rồi gỡ.
2. Nếu tổ đặt chỗ nắng hoặc gần nơi phun, dời vào chỗ mát, khuất gió hơn trong sân.
3. Đặt đĩa nước sạch gần tổ để ong không đi uống ở vũng đọng có thể nhiễm thuốc.
4. Hạn chế mở tổ. Mỗi lần mở là đàn mất nhiệt và phải sửa lại sáp, trong khi đang yếu.
5. Sau khoảng hai tuần, nhìn kỹ bầu ấu trùng qua kính hoặc mở nhẹ một lần để đánh giá.

Những điều không nên làm

• Không xịt thêm bất cứ thứ gì vào tổ để «khử độc».
• Không đổ nước đường ồ ạt vào tổ; nếu đàn đói thật thì cho ăn đúng cách, từng ít một.
• Không vội tách hay ghép đàn khi đàn đang suy.
• Không thu mật của đàn vừa có dấu hiệu dính thuốc.

Người mới bắt đầu chơi ong cảnh có thể đọc thêm mục Hỏi đáp người mới.

Khi muốn thay hay thêm tổ cảnh

Nếu đàn không qua khỏi, đừng nản. Một tổ cảnh mới nên lấy từ nơi nuôi có nguồn gốc rõ ràng, đàn đã ổn định, thay vì mua tổ bắt ngoài rừng. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống, mật ong dú, son dưỡng môi làm từ sáp ong dú và hộp quà mật, phù hợp cả người chơi tổ cảnh lẫn người muốn tặng quà. Người nuôi cũng có thể tìm tổ của nhau trên chợ ong dú.

Câu hỏi thường gặp