
Khi ong dú bay vòng quanh tổ buổi sáng rồi lâu mới vào, người nuôi dễ nhầm với hành vi định hướng bình thường. Tuy nhiên, có sự khác biệt quan trọng. Ong dú bình thường bay ra kiếm ăn từ 6–7 giờ sáng, nhưng nếu thấy chúng bay vòng vòng, bay không định hướng rõ ràng, hoặc lơ lửng quanh cửa tổ mà chậm chập vào, đó là dấu hiệu đàn đang lo lắng hoặc cảm thấy không an toàn trong môi trường.
Hành vi này thường xảy ra khi tổ vừa được đặt vào vị trí mới, hoặc có sự thay đổi đột ngột trong sân vườn. Ong dú rất nhạy cảm với môi trường xung quanh, và buổi sáng khi mở cửa tổ là lúc chúng quyết định có nên ra kiếm ăn hay ở lại. Nếu cảm thấy nguy hiểm, chúng sẽ do dự, bay lâng lâng quanh tổ mà không dám bay xa.
Định hướng bình thường là ong bay ra từ từ, tạo thành một vòng tròn nhỏ, rộng dần, rồi bay ra ngoài một cách chủ động. Thời gian định hướng kéo dài 5–10 phút, sau đó đàn bay ra kiếm ăn một cách có trật tự. Ngược lại, ong lo lắng bay vòng vòng nhiều lần, bay không nhất quán, có con bay vào rồi bay ra lại, và quá trình này kéo dài 20–30 phút trở lên.
Người nuôi có thể quan sát bằng cách đứng cách tổ khoảng 1–1,5 mét, không làm tiếng ồn, không di chuyển đột ngột. Nếu ong bay thành hình xoắn ốc nhỏ gọn, tất cả bay cùng một hướng, đó là định hướng. Nếu ong bay rải rác, lúc nhanh lúc chậm, có con bay ngược chiều, đó là lo lắng.
Nguyên nhân chính khiến ong dú lo lắng buổi sáng là vị trí tổ không hợp phong thủy cảnh quan. Nếu tổ được đặt ở chỗ quá sáng, quá tối, hoặc thường xuyên có bóng người đi qua, ong sẽ cảm thấy bất an. Ngoài ra, nếu trong 2–3 ngày đầu người nuôi hay mở tổ kiểm tra, hoặc để tổ ở chỗ nhiều gió, ong cũng sẽ lo lắng. Thay đổi vị trí tổ quá gần đây, hoặc sự xuất hiện của động vật lạ trong sân vườn, cũng khiến đàn căng thẳng.
Một nguyên nhân khác là dự trữ mật hoặc phấn trong tổ chưa đủ. Nếu đàn cảm thấy thiếu thức ăn, chúng sẽ do dự ra kiếm ăn, vì sợ rằng chuyến bay sẽ không có kết quả. Lúc này, người nuôi nên kiểm tra khoảng trong tổ, xem có đủ phấn và mật để đàn yên tâm không.
Cách hiệu quả nhất là giữ yên tĩnh và không can thiệp liên tục. Trong 3–5 ngày đầu, không nên mở tổ kiểm tra, để đàn làm quen với môi trường mới. Nếu tổ vừa được đặt, hãy chọn vị trí thoáng, có ánh nắng gián tiếp vào buổi sáng, tránh nơi quá sáng hoặc quá tối. Vị trí lý tưởng là trên kệ hoặc giá gỗ, cao khoảng 0,8–1,2 mét, có mái che, được bảo vệ từ gió mạnh.
Nếu thấy ong lơ lửng quanh tổ, hãy tắt âm thanh, không nói chuyện, không để trẻ em chạy quanh tổ. Có thể đặt một chiếc lá xanh hoặc cành hoa gần tổ, để ong cảm thấy có nguồn hoa lây gần. Nếu lo lắng về dự trữ thức ăn, hãy chuẩn bị một chút nước đường loãng (1 phần đường : 1 phần nước) hoặc mật ong pha loãng, đặt trong một cái lá hoặc đĩa nhỏ cách tổ 30–50 centimet. Điều này giúp đàn yên tâm về nguồn thức ăn, từ đó bình tĩnh hơn.
Sau 1–2 tuần, khi thấy ong bay ra kiếm ăn bình thường, có thể bắt đầu quan sát hằng ngày nhưng vẫn giữ khoảng cách an toàn. Người nuôi nên chọn những buổi sáng yên tĩnh, không có mưa hay gió mạnh, để quan sát hành vi của đàn. Đây cũng là lúc tốt nhất để đánh giá sức khỏe của tổ dựa trên số lượng ong bay ra và tốc độ bay.
| Dấu hiệu | Định hướng bình thường | Lo lắng / Căng thẳng |
|---|---|---|
| Thời gian bay vòng | 5–10 phút | 20–30 phút hoặc lâu hơn |
| Hình dáng bay | Vòng tròn nhỏ, nhất quán | Rải rác, không định hướng |
| Hướng bay | Cùng chiều, có trật tự | Lúc nhanh lúc chậm, bay ngược chiều |
| Số lượng ong bay ra | Toàn bộ đàn bay ra đều | Một số ong bay vào bay ra lại |
| Độ cao bay | Bay cao dần, rồi bay xa | Bay thấp, lơ lửng quanh tổ |
Thường mất 1–2 tuần để đàn làm quen với vị trí mới. Trong thời gian này, hãy giữ yên tĩnh, không can thiệp. Nếu sau 3 tuần ong vẫn lo lắng, hãy xem xét thay đổi vị trí tổ hoặc điều chỉnh môi trường xung quanh.
Không nên. Ánh sáng nhân tạo khiến ong bị nhầm lẫn và lo lắng. Hãy để tổ ở nơi tự nhiên, có ánh sáng mặt trời gián tiếp vào buổi sáng, và tối tự nhiên vào buổi tối.
Ong dú rất sợ mưa và lạnh. Vào những ngày mưa, đàn sẽ ở lại trong tổ hoặc bay rất ít. Nếu thấy ong bay vòng quanh tổ mà không vào, có thể là do thời tiết sắp thay đổi.
Ngoài hành vi lo lắng buổi sáng, bạn có thể quan sát bên ngoài tổ. Nếu thấy ong nhai xác hoặc gỗ, đó là dấu hiệu đói. Hãy chuẩn bị nước đường hoặc mật pha loãng gần tổ để hỗ trợ.
Nhóm nuôi ong và biên tập của Trại Ong Dú OngDu.com — trại nuôi ong dú thật cách trung tâm TP.HCM khoảng 40km, mở tour cho khách tự tay mở thùng và thu mật. Bài viết dựa trên việc làm hằng ngày ở trại và những lỗi người mới hay g…
Xem trang tác giả →
Khi ong dú bay loảng quảng xung quanh khu vực tổ mà không tìm được lối vào chính xác, đó thường là dấu hiệu đàn đang trong quá trình định hướng lại. N
Khi ong dú bay lơ lửng quanh tổ mà không vào, đó thường là dấu hiệu đàn đang lo lắng, định hướng lại hoặc cảm thấy không an toàn. Người nuôi cần quan
Khi ong dú bay về tổ muộn hơn ngày thường, đó có thể là tín hiệu đàn gặp khó khăn trong việc định hướng hoặc tìm kiếm thức ăn. Người nuôi cần quan sát
Khi ong dú bay vòng vòng quanh tổ mà lâu không vào, đó là tín hiệu đàn đang lo lắng hoặc cảm thấy không an toàn với vị trí hiện tại. Người nuôi cần qu
Hiện tượng ong dú bay quanh tổ rồi lâu lâu mới vào thường gặp ở những ngày thay đổi thời tiết hoặc khi đàn chưa hoàn toàn quen với vị trí mới. Đây là
Buổi sáng sớm, ong dú thường bay lơ lửng quanh tổ trước khi ra kiếm ăn. Người nuôi cần phân biệt giữa hành vi định hướng bình thường và dấu hiệu cảnh
Nuôi ong dú như thú chơi trong sân vườn, tiểu cảnh, hòn non bộ. Người đọc là dân chơi cây cảnh, sân vườn, muốn có tổ ong dú đẹp mắt và sống động chứ không đặt nặng sản lượng mật. Chú trọng kiểu dáng thùng, vị trí đặt hợp phong thuỷ và mỹ quan, cách sống chung với ong trong không gian sinh hoạt.