Nuôi ong dú làm cảnh: chọn tổ mới tách hay tổ ổn định

Nuôi ong dú làm cảnh là thú vui khác hẳn nuôi lấy mật. Người chơi muốn một thùng gỗ đẹp đặt ở hiên, ở góc sân, sáng ra ngồi uống trà nhìn ong ra vào cửa tổ; có người còn chọn thùng có ô kính để xem bên trong. Vì không cần thu hoạch, nhiều người nghĩ chọn tổ nào cũng được, thậm chí chọn tổ mới tách cho «xem ong lớn lên từ đầu».

Ý tưởng ấy nghe hay, nhưng người mới thường thất vọng. Dưới đây là những câu người chơi hay hỏi nhất khi chọn tổ để ngắm, trả lời theo kinh nghiệm thực tế.

Nuôi để ngắm thì ngắm cái gì?

Người chơi lâu năm hay nói: nét riêng của mỗi đàn ong dú nằm ở cửa tổ. Ong dú xây ống cửa bằng sáp trộn nhựa cây, mỗi đàn một kiểu — có đàn làm ống dài loe như cái kèn, có đàn làm miệng ngắn sẫm màu, có đàn đắp thêm viền quanh lỗ. Đứng gần sẽ thấy vài con ong gác đứng ở miệng ống, ong thợ đi làm về mang phấn vàng ở chân.

Bên trong, nếu thùng có ô kính, có thể thấy khối nhộng xếp như những bậc thang nhỏ và các bọc mật tròn như những hạt cườm màu hổ phách. Tất cả những thứ đó cần thời gian và quân đông mới có.

Tổ mới tách có đẹp không?

Thành thật mà nói, trong mấy tháng đầu thì không. So sánh nhanh:

Tổ mới tách vẫn có cái thú riêng — nhìn đàn từng tuần dày lên. Nhưng nó cũng có rủi ro thật: đàn mỏng dễ bị kiến, ruồi lính đen vào phá, và nếu người chơi vì sốt ruột mà mở nắp liên tục thì đàn càng yếu.

Người mới thì chọn tổ nào?

Chọn tổ đã ổn định. Không phải vì nó «dễ nuôi» theo nghĩa không cần chăm, mà vì người mới chưa biết đàn khoẻ trông thế nào. Có một tổ đẹp, khoẻ trước mặt, người chơi học được cái nhìn: ong ra vào nhiều vào giờ nào, sau trận mưa cửa tổ đổi ra sao, mùa nắng ong quạt cửa thế nào. Từ đó mới biết khi nào đàn có chuyện.

Khi đi chọn, cứ nhìn cửa tổ trước. Cửa có hình, ong gác đứng thường trực, mùi thơm nhẹ của sáp và mật là dấu hiệu đàn đã đứng chân lâu.

Thùng có ô kính có làm hại đàn không?

Không, nếu làm đúng. Ong dú thích bóng tối trong tổ, nên ô kính phải có nắp che, chỉ mở ra khi ngắm rồi đậy lại. Kính đặt ở mặt không bị nắng chiếu thẳng để tổ khỏi nóng. Với tổ mới tách, nên hạn chế mở nắp kính hơn nữa trong thời gian đầu. Các kiểu thùng gỗ, thùng có kính hợp cho chơi cảnh được giới thiệu ở Dụng cụ & thùng nuôi.

Đặt thùng cảnh ở đâu cho đẹp mà đàn vẫn khoẻ?

• Nơi có bóng râm buổi chiều, tránh tường nóng hắt nắng.
• Cửa tổ hướng ra khoảng trống, không quay thẳng vào lối đi đông người.
• Cao ngang tầm mắt khi ngồi để ngắm thoải mái, chân kê có chống kiến.
• Có cây hoa, cây cảnh ra hoa gần đó — ong dú thường bay kiếm ăn quanh tổ.
• Tránh xịt thuốc muỗi, thuốc côn trùng gần thùng.

Những câu chuyện thú vị của người chơi ong cảnh có thể đọc thêm ở Thú chơi ong dú.

Mua tổ cảnh ở đâu cho yên tâm

Với người chơi, nên mua ở nơi cho xem tận mắt đàn trước khi chuyển đi và hướng dẫn cách đặt thùng. Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống, mật ong dú, hộp quà mật và các sản phẩm từ sáp ong dú như son dưỡng môi — tham khảo tại ongquy.com. Muốn ngắm nhiều kiểu cửa tổ khác nhau trước khi chọn, ghé tham quan trại là cách hay.

Câu hỏi thường gặp