
Vào lúc chiều, khi mặt trời vừa bắt đầu dịch sang phía tây, người nuôi ong dú trong sân vườn thường thấy đàn bay lơi lửng xung quanh tổ trước khi vào. Đây không phải dấu hiệu lo lắng mà là hành vi rất bình thường và lành mạnh. Các con ong đang thực hiện một công việc quan trọng: định hướng lại vị trí tổ sau một ngày dài kiếm ăn ngoài trời, chuẩn bị cho việc trở về nhà an toàn khi trời tối dần.
Hành vi này cho thấy đàn ong dú của bạn đã có một ngày làm việc năng suất. Chúng bay ra vùng kiếm ăn cách tổ 300–500 mét, tìm kiếm hoa lá và nước. Khi chiều về, trước khi vào tổ, ong cần nhận diện lại các điểm mốc xung quanh, từ hình dáng tổ, màu sắc, ánh sáng, đến mùi hương. Quá trình này diễn ra trong vài phút, và người quan sát sẽ thấy một bầy ong bay không định hướng rõ ràng, lơi lửng từ từ, sau đó từng nhóm nhỏ bắt đầu vào tổ.
Khi ong bay lơi lửng buổi chiều, hãy chú ý một số chi tiết để xác nhận đàn của bạn đang khỏe mạnh. Thứ nhất, chúng bay không quá nhanh, không vội vàng, mà chậm rãi và có hệ thống. Thứ hai, bầy ong không tập trung ở một vị trí mà lan tỏa xung quanh tổ, tạo thành những vòng tròn lỏng lẻo. Thứ ba, sau khoảng 5–10 phút, các con ong bắt đầu vào tổ từng con một, không chen lấn hay xô đẩy.
Nếu bạn đứng cách tổ khoảng 1–2 mét, mặc áo thường và tay trần, bạn có thể quan sát chi tiết hơn. Hãy để ý xem có bao nhiêu con ong bay lơi lửng, chúng có động tác bay mềm mại hay không. Một đàn khỏe sẽ có hàng trăm con bay cùng lúc, tạo thành một bức tranh sống động. Đây cũng là lúc tốt để kiểm tra xem tổ có bị tổn thương hay bị xâm nhập không, vì ong sẽ tránh xa tổ nếu có vấn đề.
Người nuôi ong dú thường chọn vị trí tổ dựa trên phong thuỷ và mỹ quan sân vườn. Tuy nhiên, vị trí này cũng ảnh hưởng trực tiếp đến hành vi bay của ong buổi chiều. Nếu tổ được đặt nơi có ánh sáng chiều từ phía tây, ong sẽ dễ dàng nhận diện và vào tổ nhanh hơn. Nếu tổ ở vị trí bóng râm kéo dài, ong có thể bay lơi lửng lâu hơn để định hướng.
Những tiểu cảnh có cây xanh quanh tổ cũng giúp ong định hướng dễ dàng hơn. Các con ong sử dụng các điểm mốc như lá cây, bức tường, hoặc những vật thể cố định khác để nhớ đường về. Do đó, nếu bạn thay đổi vị trí tổ hoặc thêm/bớt cây xung quanh, ong sẽ bay lơi lửng lâu hơn trong vài ngày cho đến khi thích nghi với môi trường mới.
Để giúp ong định hướng nhanh hơn và an toàn hơn, mình gợi ý một số cách đơn giản. Thứ nhất, giữ vị trí tổ ổn định, không di chuyển thường xuyên. Thứ hai, chọn màu sắc tổ nổi bật nhưng phù hợp với sân vườn, chẳng hạn như gỗ tự nhiên với tông màu ấm. Thứ ba, đặt tổ ở nơi có ánh sáng tự nhiên vào chiều, nhưng không bị nắng trực tiếp quá lâu.
Khi mùa hè, hãy chắc chắn có nước sạch gần tổ, vì ong cần uống nước để làm mát cơ thể. Một chậu nước nông với những viên sỏi hoặc lá cây để ong đứng sẽ rất hữu ích. Điều này cũng giúp ong không phải bay xa để tìm nước, tiết kiệm năng lượng và quay về tổ sớm hơn.
| Yếu tố | Điều kiện tối ưu |
|---|---|
| Vị trí tổ | Bóng mát chiều, ánh sáng sáng sớm |
| Khoảng cách từ nhà | 1–3 mét, nơi gia đình thường hoạt động |
| Cây xanh quanh tổ | Có, nhưng không che kín hoàn toàn |
| Nguồn nước gần | Chậu nước nông cách tổ 0,5–1 mét |
| Bầu không khí | Không khí lưu thông tốt, tránh chốn kín |
Sáng sớm, ong vừa thức dậy và định hướng nhanh để bay ra kiếm ăn. Chiều, sau một ngày dài, ong cần thời gian dài hơn để nhận diện lại mốc đường về. Ngoài ra, ánh sáng chiều yếu hơn nên ong cần bay lơi lửng để tìm các điểm mốc rõ ràng hơn.
Hãy kiên nhẫn quan sát. Thường ong sẽ vào sau 10–20 phút. Nếu trời tối dần mà ong vẫn bay ngoài, hãy kiểm tra xem tổ có bị hư hỏng hay bị xâm nhập không. Nếu tổ bình thường, ong sẽ vào khi hoàn toàn tối, vì chúng có khả năng bay ban đêm.
Không nhất thiết. Hành vi này là bình thường nếu ong bay chậm, không lao xao. Nếu ong bay nhanh, lộn xộn hay không vào tổ suốt đêm, đó mới là dấu hiệu cảnh báo cần kiểm tra kỹ.
Không cần can thiệp. Hãy để ong tự định hướng. Chỉ quan sát từ khoảng cách an toàn, không làm ồn hoặc chuyển động đột ngột. Nếu bạn muốn gần hơn, hãy di chuyển chậm chạp và nhẹ nhàng, tránh làm ong bất an.
Nhóm nuôi ong và biên tập của Trại Ong Dú OngDu.com — trại nuôi ong dú thật cách trung tâm TP.HCM khoảng 40km, mở tour cho khách tự tay mở thùng và thu mật. Bài viết dựa trên việc làm hằng ngày ở trại và những lỗi người mới hay g…
Xem trang tác giả →
Khi ong dú bay loảng quảng xung quanh khu vực tổ mà không tìm được lối vào chính xác, đó thường là dấu hiệu đàn đang trong quá trình định hướng lại. N
Khi ong dú bay lơ lửng quanh tổ mà không vào, đó thường là dấu hiệu đàn đang lo lắng, định hướng lại hoặc cảm thấy không an toàn. Người nuôi cần quan
Buổi sáng là thời gian ong dú bình thường ra kiếm ăn, nhưng khi thấy chúng bay vòng quanh tổ rồi lâu mới vào, đó là tín hiệu đàn đang lo lắng hoặc cảm
Khi ong dú bay về tổ muộn hơn ngày thường, đó có thể là tín hiệu đàn gặp khó khăn trong việc định hướng hoặc tìm kiếm thức ăn. Người nuôi cần quan sát
Khi ong dú bay vòng vòng quanh tổ mà lâu không vào, đó là tín hiệu đàn đang lo lắng hoặc cảm thấy không an toàn với vị trí hiện tại. Người nuôi cần qu
Hiện tượng ong dú bay quanh tổ rồi lâu lâu mới vào thường gặp ở những ngày thay đổi thời tiết hoặc khi đàn chưa hoàn toàn quen với vị trí mới. Đây là
Nuôi ong dú như thú chơi trong sân vườn, tiểu cảnh, hòn non bộ. Người đọc là dân chơi cây cảnh, sân vườn, muốn có tổ ong dú đẹp mắt và sống động chứ không đặt nặng sản lượng mật. Chú trọng kiểu dáng thùng, vị trí đặt hợp phong thuỷ và mỹ quan, cách sống chung với ong trong không gian sinh hoạt.