Nuôi ong dú làm cảnh: vài tổ cho bao nhiêu mật

Phần lớn người đặt một hai thùng ong dú ngoài sân không vì mật. Họ thích nhìn những con ong nhỏ xíu ra vào cửa tổ buổi sáng, thích có thứ gì đó sống động bên chậu kiểng, và thích cảm giác mở nắp thùng mà không sợ bị đốt. Rồi đến một ngày, ai cũng tò mò: vậy nuôi chơi thế này thì có được muỗng mật nào không.

Có, nhưng đừng đặt nặng. Với người chơi ong cảnh, mật là phần thưởng thêm, còn niềm vui chính nằm ở chỗ khác. Bài này trả lời theo đúng những câu người mới hay hỏi.

Nuôi chơi một hai thùng thì được bao nhiêu?

Đàn ong dú khoẻ, ở chỗ nhiều hoa, thường chỉ dư từ vài trăm mililít tới khoảng một lít mỗi năm. Thùng kiểng thường đặt trong sân nhỏ, quanh nhà ít cây hoa hơn vườn rộng, nên phần dư thường ở mức thấp của khoảng đó. Hiểu như vậy, người chơi sẽ không thất vọng, và cũng không bị cám dỗ thu cạn bầu mật chỉ để có được một lọ nhỏ.

Thùng mặt kính có làm ong ít mật hơn không?

Thùng có ô kính để ngắm là kiểu được nhiều người chơi ưa. Ong dú thích bóng tối trong tổ, nên ô kính luôn phải có tấm che, chỉ mở ra lúc xem rồi đậy lại. Để kính trần ngoài sáng, đàn sẽ trét keo kín mặt kính hoặc dời bầu mật ra xa, lâu dần yếu đi. Mở nắp cũng vậy: mỗi lần mở, đàn mất thời gian vá lại chỗ hở, nên vài tuần xem một lần là vừa. Chọn kiểu thùng phù hợp có ở mục Dụng cụ & thùng nuôi.

Đặt thùng ở đâu trong sân để ong khoẻ, có dư mật?

• Nơi có nắng sớm, râm buổi trưa, không bị nắng chiều chiếu thẳng vào thùng.
• Cao ngang tầm mắt hoặc thấp hơn chút, để vừa ngắm vừa tránh kiến dưới đất; chân kê có chén nước hoặc bôi mỡ chống kiến.
• Tránh chỗ máng xối nhỏ nước, tránh gầm máy lạnh xả hơi nóng.
• Quanh sân trồng thêm vài chậu hoa bông nhỏ: hoa mười giờ, cúc dại, rau thơm để trổ bông, giúp ong có thêm nguồn ăn gần.

Bao giờ thì được lấy mật lần đầu?

Đơn giản nhất là nhìn vào trong thùng. Khi thấy bầu mật đã phủ kín một phần thùng, dày đều, nắp bầu sẫm màu, đàn ra vào nhộn nhịp, thì có thể lấy vài bầu phía ngoài. Còn nếu bầu thưa, có bầu rỗng, đàn lác đác, thì chờ thêm. Thông thường không nên lấy vào đầu mùa khô, vì đó là lúc đàn cần dự trữ nhất.

Lấy mật thùng kiểng thế nào cho gọn?

1. Chọn buổi sáng nắng ráo, ong đang đi làm nhiều.
2. Rửa tay sạch, không cần đồ bảo hộ, chuẩn bị muỗng, kim nhọn sạch và hũ thủy tinh có lưới lọc.
3. Chích thủng vài bầu ngoài cùng, nghiêng thùng nhẹ cho mật chảy ra, hoặc dùng ống hút sạch hút từng bầu.
4. Không chạm vào vùng ấu trùng ở giữa tổ.
5. Lau sạch mật dây ra thùng để không dụ kiến, đậy nắp ngay.
6. Mật ong dú loãng, chua thanh, nhiều nước nên cho vào ngăn mát và dùng dần.

Muốn có thêm thùng ngắm mà không đợi lâu

Nuôi chơi lâu, nhiều người muốn có thêm thùng thứ hai, thứ ba. Ong dú nhân bằng cách tách đàn khoẻ, không nên đi bắt tổ trong rừng hay trong hốc cây hoang. Người mới chưa tự tách được thì có thể nhận tổ giống đã ổn định từ trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh; trại cũng có mật ong dú, hộp quà mật để biếu, và son dưỡng môi làm từ sáp ong dú, hợp làm quà cho bạn cùng chơi. Muốn xem người khác bày thùng kiểng ra sao, đọc thêm ở mục Thú chơi ong dú, hoặc tham khảo tổ đang rao ở chợ của người nuôi ong dú.

Câu hỏi thường gặp