Một ngày của người nuôi ong dú làm cảnh

Có những người nuôi ong dú không vì mật. Họ đặt một hai thùng gỗ đẹp ở góc sân, cạnh chậu lan hay hòn non bộ, và mỗi sáng bưng ly trà ra ngồi nhìn. Với họ, đàn ong là một thứ sinh vật cảnh như bể cá, chỉ khác ở chỗ nó tự đi kiếm ăn và mỗi ngày một khác.

Bài này là câu chuyện về một ngày như thế: một ngày của người nuôi ong dú để ngắm, từ lúc mở cửa nhà tới khi đèn sân tắt. Không có kỹ thuật cao siêu, chỉ là những khoảnh khắc đáng ngồi xuống và vài việc nhỏ để đàn ong ở lâu với mình.

Sáng: màn mở cửa

Trời vừa sáng, ống cửa tổ còn im. Vài con ong gác đứng ở miệng ống, râu quơ qua lại. Rồi nắng chạm tới, những con đầu tiên bay ra, lượn một vòng nhỏ trước cửa như để nhớ đường, rồi đi mất. Đây là cảnh người chơi ong cảnh thích nhất, vì nhìn được rõ từng con.

Cái ống cửa tổ cũng là thứ đáng ngắm. Ong dú tự đắp nó bằng hỗn hợp nhựa cây và sáp, mỗi đàn một hình dáng: có đàn làm ống dài loe miệng như kèn, có đàn làm ngắn và gọn. Theo thời gian ống thay đổi, ai ngồi ngắm lâu sẽ nhận ra.

Giữa ngày: để yên cho ong làm việc

Trưa nắng là giờ ong bận nhất. Người chơi ong cảnh có nghề thường không ra sân lúc này, không phải vì sợ bị đốt mà vì nắng gắt và ong đang làm việc, đứng sát cửa chỉ khiến chúng phải đi vòng. Nếu muốn ngắm thì ngồi cách một quãng, dưới bóng mát.

Giờ này nên liếc xem nắng đã chiếu thẳng vào thùng chưa. Thùng gỗ để giữa nắng trưa lâu ngày sẽ nóng bên trong, đàn yếu đi. Góc sân đẹp nhất để trưng thùng chưa chắc là góc tốt nhất cho ong.

Chiều: màn về tổ

Khoảng chiều muộn, ong về đông. Ngồi gần sẽ thấy nhiều con mang những cục phấn nhỏ ở chân sau, màu thay đổi theo loài hoa đang nở quanh nhà: vàng, cam, có hôm trắng ngà. Ai trồng cây quanh sân thì đây là lúc thú vị nhất, vì đoán được ong vừa ghé cây nào.

Vài phút chăm thật sự

Thú chơi nào cũng có phần việc, và ong cảnh thì phần việc rất ít. Nhưng ít không có nghĩa là bỏ được:

1. Kiểm lớp chống kiến dưới chân kệ: chén nước còn nước, dầu còn ướt.
2. Không để cành cây, dây leo hay chậu cảnh chạm vào thùng.
3. Trước cơn mưa lớn, kiểm mái che và chỗ nối nắp.
4. Không xịt thuốc muỗi, thuốc côn trùng gần thùng; tưới cây cảnh thì tránh vòi nước bắn vào cửa tổ.

Nhiều người chơi ong cảnh mê làm thùng đẹp: gỗ quý, chạm khắc, sơn bóng. Nên nhớ ong không cần đẹp, ong cần kín và khô. Gỗ nên để mộc phía trong, không sơn hay vec-ni mặt tiếp xúc với tổ. Kiểu thùng hợp với sân nhà xem thêm ở mục Dụng cụ & thùng nuôi.

Khi có khách và trẻ con

Thùng ong dú trong sân thường là chỗ khách dừng lại hỏi chuyện. Ong dú hiền, không có ngòi đốt, nên trẻ con đứng xem được. Chỉ cần dặn đừng thọc tay vào ống cửa hay gõ mạnh vào thùng; bị quấy quá thì ong có thể bâu vào tóc hoặc cắn nhẹ, không đau nhưng làm trẻ hoảng.

Có người chơi ong còn để một cuốn sổ nhỏ cạnh thùng, ghi ngày ong tách đàn, ngày thấy phấn màu lạ, ngày có cơn mưa lớn. Sau một năm, cuốn sổ đó trở thành câu chuyện riêng của đàn ong nhà mình. Các câu chuyện khác của người chơi ong có trong mục Thú chơi ong dú.

Bắt đầu với một thùng cảnh

Muốn có một thùng ong dú trong sân thì quan trọng nhất là đàn giống khoẻ, đã quen sống trong thùng. Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống, cùng mật ong dú và những món làm từ sáp ong dú như son dưỡng môi, hộp quà mật hợp để biếu, xem ở ongquy.com. Ai muốn ngắm thử cả trăm cửa tổ trước khi chọn một thùng cho nhà mình có thể ghé tour tham quan trại.

Câu hỏi thường gặp