Nuôi ong dú làm cảnh có cần thu mật không, khi nào

Câu trả lời ngắn: không bắt buộc. Nuôi ong dú làm cảnh trong sân, ngoài hiên hay trên kệ gỗ thì thứ mình cần là một đàn khoẻ, ra vào tấp nập, nhìn vào thấy sống động. Mật chỉ là phần thưởng thêm. Có người nuôi vài năm không lấy một giọt, đàn vẫn đẹp. Có người thích mỗi năm nếm một chút mật nhà làm. Cả hai đều đúng, miễn là biết lúc nào được lấy và lấy tới đâu thì dừng.

Không thu thì đàn có sao không

Người mới hay lo rằng để mật đầy quá thì đàn chật chỗ, bỏ đi hoặc sinh bệnh. Với ong dú, chuyện này ít đáng lo hơn người ta tưởng. Đàn tự điều chỉnh: khi khoang mật đã chật, ong dùng dần trong những ngày mưa, ngày ít hoa, và xây thêm khi có chỗ. Cái làm đàn suy thường là thiếu ăn, kiến, nắng nóng hay mưa tạt, chứ hiếm khi là thừa mật.

Điều cần để ý chỉ là kích thước thùng. Nếu thùng quá nhỏ so với sức đàn, đàn chật thật sự thì tính chuyện tách đàn sang thùng mới, chứ không phải lấy mật để «giải phóng chỗ». Nhân đàn bằng tách vừa giữ được đàn cũ khoẻ, vừa có thêm một thùng cảnh nữa.

Ba cách chơi, chọn cách hợp mình

Không có cách nào hơn cách nào. Chỉ cần đừng nhảy thẳng sang cách thứ ba khi đàn mới về được vài tuần.

Những lúc tuyệt đối đừng mở thùng lấy mật

• Mới mua tổ về: đàn cần thời gian quen chỗ, nhận đường bay. Mở khoang mật lúc này dễ làm đàn bỏ hoặc yếu đi.
• Vừa đổi chỗ đặt thùng: kể cả chỉ dời từ sân trước ra sân sau.
• Mùa ít hoa hoặc mưa dầm: mật trong tổ là lương, lấy là cắt đúng phần đàn đang sống nhờ.
• Đàn vừa gặp sự cố: kiến vào, thùng bị ướt, ong ra vào thưa hẳn.

Những tình huống hay gặp này được gom lại ở mục Sự cố thường gặp.

Thùng mặt kính: đẹp nhưng phải nghĩ trước khi thu

Nhiều người chơi ong dú cảnh chọn thùng có ô kính để nhìn thấy bọng mật vàng óng, đàn ong bò qua lại. Đó chính là phần đẹp nhất của thùng. Khi lấy mật, những bọng nằm sát kính thường lại là những bọng dễ với tới nhất, và cắt đi là ô kính trống một mảng, phải chờ khá lâu đàn mới xây lại.

Mẹo của người chơi lâu: nếu muốn nếm mật, lấy ở những bọng phía trong hoặc phía khuất, để nguyên phần nhìn qua kính. Nếu thùng không cho làm vậy, cân nhắc giữ thùng kính hoàn toàn để ngắm và nuôi thêm một thùng thường để lấy mật. Gợi ý chọn thùng có ở mục Dụng cụ & thùng nuôi.

Lần đầu nếm mật nhà: làm nhẹ tay thế này

1. Chọn buổi sáng nắng ráo, sau vài ngày không mưa.
2. Rửa tay sạch, chuẩn bị ly hoặc hũ nhỏ sạch và khô, một cây kim hay que nhọn sạch.
3. Mở nắp nhẹ nhàng. Ong dú không có ngòi đốt, cùng lắm vài con bám tóc, cắn nhẹ, không đáng ngại.
4. Chọn hai ba bọng ngoài cùng, màu sẫm, vỏ cứng. Chọc lỗ, nghiêng cho mật chảy vào ly.
5. Lau sạch mật rớt, đậy thùng lại ngay để không thu hút kiến.

Mật ong dú vị chua thanh, khác hẳn mật ong thường, nhiều người lần đầu nếm còn tưởng hỏng. Mật nhiều nước nên lấy ra là cất ngăn mát. Vài ba bọng là đủ cả nhà nếm thử mà đàn gần như không hao.

Khi muốn có mật dùng thường xuyên mà vẫn giữ thùng cảnh đẹp

Đây là tâm lý rất chung: thích có mật ong dú trong nhà nhưng không nỡ cắt bọng của thùng cảnh. Cách nhẹ nhàng nhất là để thùng cảnh yên làm cảnh, còn mật thì mua từ nơi nuôi bài bản. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có mật ong dú, hộp quà mật, son dưỡng môi từ sáp ong dú, và cả tổ giống nếu muốn nuôi thêm một thùng. Đọc thêm những cách bày thùng đẹp ở mục Thú chơi ong dú.

Câu hỏi thường gặp