Chấp nhận mất một đàn ong dú cảnh đã gắn bó

Người nuôi ong dú làm cảnh ít khi tính chuyện mất đàn. Thùng gỗ đẹp đặt trên hiên, cạnh chậu lan, sáng ra ngồi nhìn từng con ong nhỏ ra vào cái cửa sáp màu nâu bóng. Với họ, đó không phải vật nuôi kinh tế mà là một góc sống của ngôi nhà. Vì vậy khi đàn bắt đầu thưa, nỗi buồn đến trước cả câu hỏi kỹ thuật.

Đây là câu chuyện mà nhiều người chơi ong cảnh từng đi qua, kể theo những gì thường xảy ra, để ai đang ở giữa nó biết mình không đơn độc và biết bước tiếp theo nên là gì.

Những ngày đàn bắt đầu thưa

Chuyện thường bắt đầu bằng một điều nhỏ. Buổi sáng nắng đẹp mà cửa tổ chỉ lác đác vài con. Không còn cảnh ong chân vàng phấn nối đuôi nhau về. Lối vào bằng sáp, vốn được ong đắp dày mỗi tuần, nay khô và không ai sửa. Người chủ thấy, nhưng tự nhủ chắc tại trời, mấy hôm nữa sẽ khá.

Một hai tuần sau, có người mở thử nắp. Bên trong, các bọng mật vẫn còn, nhưng vùng ổ ấu trùng teo nhỏ, màu sẫm, không còn những bọng mới sáng màu. Có khi kèm mùi chua lạ, vài con dòi trắng ở đáy. Đó là lúc câu hỏi thật sự xuất hiện: giữ, hay buông.

Đọc cho đúng: đàn còn cứu hay đã hết

Người chơi ong cảnh thường chỉ có một hai thùng, nên chuyện ghép quân hay phải nhờ người khác. Một người quen nuôi ong dú gần nhà, hay một nhóm chơi ong trong khu, là chỗ dựa tốt lúc này.

Vì sao giữ lâu không phải là thương

Ai đã gắn bó đều muốn chờ thêm. Nhưng một đàn đã hết ong non sẽ không tự hồi, chỉ tàn dần. Trong lúc đó, tổ yếu trên hiên trở thành nơi ruồi đẻ trứng, kiến kéo hàng. Mùi chua có khi lan cả góc nhà. Thùng gỗ đẹp ngấm ẩm, mục đáy. Thương đàn đúng cách là cho phần quân còn lại một chỗ sống tiếp trong đàn khác, và giữ cái thùng cho lần sau.

Nói với trẻ con trong nhà thế nào

Thùng ong cảnh hay là niềm vui của trẻ con. Khi đàn mất, nhiều nhà lặng lẽ cất thùng đi. Thật ra đây là dịp tốt để kể thật: đàn ong có tuổi, có lúc mạnh lúc yếu, và người nuôi phải biết khi nào giúp, khi nào để đàn đi. Có thể cho trẻ cùng lau thùng, phơi nắng, chọn chỗ đặt mới tránh ẩm, rồi cùng đón đàn kế tiếp. Trẻ sẽ nhớ cách chăm ong hơn là nhớ nỗi buồn.

Giữ lại gì sau một đàn

1. Cái thùng. Cạo sạch, rửa, phơi nắng nhiều ngày cho thật khô. Thùng gỗ tốt dùng được nhiều đời đàn.
2. Bài học về chỗ đặt. Hiên có hắt mưa không, chiều có nắng gắt không, có dây leo nào chạm thùng không.
3. Một dòng ghi chép. Ngày đàn về, ngày bắt đầu yếu, điều đã thấy. Lần sau nhìn lại sẽ nhận ra sớm hơn.

Nhiều người chơi ong chia sẻ những ghi chép như vậy trong chuyên mục Chia sẻ kinh nghiệm; còn các sự cố cụ thể có ở Sự cố thường gặp.

Đón một đàn mới cho góc hiên

Khi thùng đã khô và chỗ đặt đã sửa, góc hiên sẵn sàng có lại tiếng ong. Người chơi ong cảnh nên chọn đàn đã ổn định, quân đông, để những tuần đầu ít lo. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống, cùng những thứ quen thuộc của người mê ong như mật ong dú, son dưỡng môi làm từ sáp ong dú và hộp quà mật để tặng người thân. Ai muốn xem tận nơi một trại ong dú trước khi đón đàn mới, có thể tham khảo tour tham quan trại.

Câu hỏi thường gặp