Giữ tổ ong dú cảnh đang yếu: chỉnh thùng, chỉnh sân

Người nuôi ong dú làm cảnh thường không đếm mật. Cái họ có là một chiếc thùng đẹp đặt ở góc sân, sáng pha ấm trà ra ngồi nhìn ong bò ra bò vào cái ống cửa bằng nhựa sáp. Rồi tới một ngày cái ống cửa đó vắng hẳn, ong ra vào lác đác. Lời khuyên nghe được thường là «bỏ đi, mua tổ khác». Nhưng với người chơi, cái thùng đó đã thành một phần của khoảng sân, và nhiều người muốn giữ nó lại. Muốn giữ thì giữ được, miễn là giữ đúng cách.

Thùng đẹp với người chưa chắc dễ chịu với ong

Nhiều tổ ong cảnh yếu đi không vì đàn kém, mà vì những lựa chọn để góc sân đẹp hơn. Chỗ đặt ngay giữa sân cho ai cũng thấy thì cũng là chỗ nắng chiều rọi thẳng. Thùng gỗ to cho bề thế thì đàn nhỏ phải giữ ấm một khoảng trống rộng. Lớp sơn bóng, vec-ni mới làm thùng sáng đẹp nhưng có mùi, ong không ưa. Đèn chiếu sân vườn ban đêm làm ong lạc hướng.

Ý tưởng về thùng đẹp mà vẫn hợp ong có thêm ở mục Dụng cụ & thùng nuôi.

Ngắm tổ yếu cũng là một thú

Người chơi lâu hay nói tổ yếu dạy mình nhìn kỹ hơn. Với tổ đông, cửa tổ lúc nào cũng nhộn nhịp, nhìn mãi thành quen. Với tổ yếu, mỗi chi tiết đều đáng để ý:

• Sáng nay có bao nhiêu con canh cửa, có hơn hôm qua không.
• Ống cửa có được đắp thêm một vành nhựa mới, màu khác lớp cũ không.
• Có con nào mang phấn vàng về ở hai chân sau không.
• Giờ nào ong ra nhiều nhất, có trùng với lúc chậu hoa bên cạnh nở không.

Mấy dấu hiệu nhỏ đó cho biết tổ đang lên hay đang xuống, mà không cần mở thùng. Với tổ yếu, mở thùng để xem chính là cách làm nó yếu thêm: mất hơi ấm, mất mùi tổ, dẫn kiến tới.

Các bước giữ một tổ cảnh đang yếu

1. Soát quanh thùng trước: kiến dưới chân, nắng chiều, nước tưới bắn vào, mùi sơn còn không.
2. Nếu phải dời, dời lúc chiều tối khi ong đã về, bịt cửa, sáng hôm sau mới mở, đặt một cành lá trước cửa mới cho ong định hướng.
3. Thu bớt khoảng trống bên trong nếu thùng quá rộng so với đàn.
4. Thêm chậu hoa gần thùng, tưới gốc thay vì phun lên lá gần cửa tổ.
5. Kiên nhẫn: ong dú lên quân chậm, phải tính bằng tháng.

Sự cố hay gặp như kiến, ruồi, ong lạ cướp mật có ở mục Sự cố thường gặp.

Khi nào thì chấp nhận đàn đã tàn

Nếu cả tháng không còn con nào canh cửa, ống cửa khô và sẫm màu, nhấc thùng nhẹ hẫng, có mùi chua lạ hoặc thấy ấu trùng ruồi, thì đàn đã tàn. Lúc đó không nên cố. Dọn sạch bên trong, cọ rửa và phơi nắng nhiều ngày cho bay mùi, rồi giữ chiếc thùng lại. Thùng đã từng có ong thường dễ được đàn mới nhận hơn thùng hoàn toàn mới.

Bắt đầu lại với một đàn khoẻ

Để góc sân có lại sức sống, cách nhẹ nhàng nhất là đặt vào chiếc thùng cũ một đàn giống đã ổn định từ trại nuôi, không đi bắt tổ ngoài tự nhiên. Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ giống tách từ đàn nuôi, thêm mật ong dú, son dưỡng môi từ sáp ong dú và hộp quà mật, hợp với người chơi muốn có quà từ chính thú nuôi của mình để biếu bạn bè. Nên hỏi trại về cỡ thùng phù hợp với đàn để khỏi lặp lại cảnh thùng to đàn nhỏ.

Câu hỏi thường gặp