Thời tiết cực đoan: giữ thùng ong dú cảnh qua mùa dữ

Người chơi ong dú cảnh có một lợi thế mà trại lớn không có: thùng nằm ngay hiên nhà, sáng uống cà phê nhìn, chiều đi làm về nhìn. Ngắm đủ lâu thì sẽ quen nhịp của đàn — giờ nào ong ra đông, giờ nào cửa tổ vắng. Và khi trời sắp trở, cái nhịp quen đó thường đổi đi một chút.

Nhưng cũng chính vì gần quá, ngắm nhiều quá, người chơi ong cảnh hay mắc một tật: thấy đàn khác thường là muốn mở thùng ra xem, muốn che chỗ này, dời chỗ kia. Mùa thời tiết dữ, can thiệp quá tay đôi khi hại hơn chính thời tiết. Đây là những gì người chơi lâu năm hay chia sẻ.

Những thay đổi người chơi hay để ý

Mỗi đàn một tính, nên không có quy luật nào đúng cho mọi tổ. Tuy vậy, có mấy điều người nuôi cảnh thường kể lại khi trời sắp chuyển:

1. Ong về tổ sớm hơn ngày thường. Buổi chiều âm u, cửa tổ đông ong bay về mà ít con bay ra.
2. Cửa tổ đông lính gác hơn. Một nhóm ong đứng kín quanh miệng ống.
3. Hôm trời hửng nắng sau mưa dài, ong ra ồ ạt. Đây là lúc đàn đi bù thức ăn sau mấy ngày nằm trong tổ.
4. Mùa lạnh, miệng ống có khi được ong thu hẹp lại. Đó là việc bình thường của đàn, không cần gỡ ra.

Những dấu hiệu này hữu ích để biết đàn đang ổn hay đang gặp chuyện, không phải để dự báo thời tiết thay cho bản tin. Điều quan trọng là mình biết nhịp thường ngày của chính đàn mình — có cái mốc đó thì mới thấy được khác thường.

Cái tật hay gặp nhất: mở thùng quá nhiều

Thùng cảnh thường làm đẹp, có nắp dễ mở hay ô kính để ngắm. Mùa mưa, nhiều người lo nên mở ra xem mỗi ngày. Mỗi lần mở là một lần gió lạnh và hơi ẩm lùa vào, lớp keo trét khe bị phá, đàn phải tốn công sửa lại.

Chỗ đặt thùng cảnh khi trời dữ

Thùng cảnh thường đặt ngang tầm mắt cho dễ ngắm, trên kệ, trên trụ gỗ, hoặc treo ở hiên. Đẹp, nhưng càng cao thì càng ăn gió.

• Thùng trên trụ đơn: trụ phải chôn sâu hoặc có đế nặng, thùng bắt vít hoặc buộc chặt vào mặt trụ.
• Thùng treo ở hiên: treo bằng dây chắc, thêm một điểm níu bên dưới để thùng không đu đưa khi gió giật.
• Thùng trên kệ sát tường: chắn được một hướng gió, nhưng phải chú ý nước mưa từ mái nhà đổ xuống.
• Sân lát gạch phơi nắng: mùa khô nóng hầm, nên có mái che riêng cách nắp thùng một khoảng.

Những kiểu thùng và giá đỡ dùng cho ong cảnh được bàn thêm trong mục Dụng cụ & thùng nuôi.

Sau một trận giông

Ra xem cửa tổ trước: ong có ra vào bình thường không. Nếu có, thường là ổn, không cần mở thùng. Nếu thùng nghiêng, đổ hoặc có nước rỉ vào thì mới xử lý: dựng lại đúng chỗ và đúng hướng cửa cũ, lau sạch mật vương ra ngoài để không kéo kiến. Ong dú không có ngòi đốt, nên tay trần vẫn làm được; chỉ cần làm chậm rãi. Những tình huống khó hơn như tổ vỡ nát, đàn bị kiến vào xem trong mục Sự cố thường gặp.

Bắt đầu chơi ong cảnh từ một tổ khoẻ

Một đàn khoẻ, đông quân, nhiều dự trữ thì chịu thời tiết tốt hơn hẳn một đàn yếu. Người mới chơi nên chọn tổ giống từ trại có nguồn gốc rõ ràng, không bắt tổ ngoài rừng. Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ giống ong dú, mật ong dú và các sản phẩm từ sáp ong dú như son dưỡng môi, hộp quà mật — một món quà hợp với người thích thú chơi này. Người đã chơi lâu cũng có thể trao đổi tổ, mật với nhau trên chợ của người nuôi ong dú.

Câu hỏi thường gặp