Bạn bè tới chơi hay hỏi gì về thùng ong dú cảnh

Chơi ong dú làm cảnh có một cái thú ít ai nói tới: bạn bè tới nhà, ai cũng dừng lại trước thùng ong. Có người tưởng đó là chậu cây, có người tưởng hộp đựng đồ, tới khi thấy ong bay ra từ cái ống nhỏ ở cửa thì xúm lại hỏi. Mấy câu hỏi ấy lặp đi lặp lại, nên ghi lại đây để người chơi trả lời cho gọn, và cũng để chính người chơi kiểm lại xem thùng của mình đã đúng chưa.

Một buổi chiều có khách: họ hỏi theo thứ tự này

1. «Cái này là ong thật hả? Có đốt không?»

Ong thật, nhưng không có ngòi đốt. Mời bạn đứng sát lại, ghé mắt nhìn cửa tổ. Đôi khi một hai con ong bu lên tóc, phủi nhẹ là được. Đừng thổi hơi vào cửa tổ và đừng gõ lên nắp, ong sẽ túa ra và cắn nhẹ cho bõ ghét.

2. «Cái ống ở cửa là gì vậy?»

Đây là thứ đẹp nhất của thú chơi ong dú. Ong lấy nhựa cây trộn với sáp tự tiết ra, đắp thành ống cửa. Mỗi tổ một kiểu: có tổ làm ống ngắn màu nâu sẫm, có tổ vươn dài và loe miệng, có tổ màu sáng hơn tùy cây nhựa quanh nhà. Chiều tối ong thường thu hẹp cửa lại để giữ tổ. Người chơi lâu thích ngắm sự thay đổi của cái ống qua từng mùa.

3. «Nuôi trong nhà được không?»

Không nên đặt trong phòng kín. Ong cần bay ra kiếm hoa, cần ánh sáng tự nhiên định hướng. Chỗ đẹp mà đúng là hiên nhà, góc sân, dưới giàn cây, ban công có nắng sáng và có mái che trưa.

4. «Phải cho ăn gì không?»

Ong tự đi kiếm hoa và nhựa cây. Muốn thùng đẹp và sống khỏe thì trồng thêm vài chậu hoa quanh đó. Không bơm nước đường.

5. «Có mật không? Cho nếm thử được không?»

Tổ chơi cảnh vẫn có mật, nhưng mục đích chính không phải lấy mật. Nếu tổ đầy thì chia một ít, phần còn lại để cho đàn. Mật ong dú chua thanh, loãng, phải để ngăn mát.

Thùng đẹp — đẹp đến đâu thì vừa

Dân chơi hay đầu tư thùng: gỗ vân đẹp, khắc chữ, mái nhỏ như mái nhà. Đẹp không có lỗi, chỉ cần nhớ ong sống bên trong chứ không phải bên ngoài.

Có người thích thùng có cửa kính để khoe bên trong. Làm được, nhưng phải có nắp gỗ che tối phía ngoài, chỉ mở khi xem. Ong dú cần tổ tối. Chuyên mục Dụng cụ & thùng nuôi có thêm kiểu thùng hợp cho người chơi.

Những câu bạn bè ít hỏi nhưng người chơi phải tự biết

• Kiến: là kẻ phá tổ số một. Chân kệ phải ngâm nước, quét dầu hoặc có vòng chặn; cành cây không được chạm thùng.
• Nắng gắt: thùng đẹp đặt giữa sân trưa nắng là hỏng. Cần tán cây hoặc mái.
• Mưa tạt: nước vào khe nắp làm tổ ẩm, mốc.
• Thuốc diệt côn trùng trong nhà: xịt muỗi, xịt kiến gần thùng là giết ong.

Ai mới chơi và gặp chuyện tổ yếu, ong ít đi, nên đọc chuyên mục Sự cố thường gặp.

Khi bạn bè cũng muốn chơi

Hỏi một hồi thế nào cũng có người xin «một tổ về chơi thử». Đừng khuyên họ đi tìm tổ hoang trong hốc cây hay ống tre ngoài rừng; tổ bắt về thường suy và làm mất đàn tự nhiên. Tổ chơi cảnh nên là tổ tách từ đàn nuôi, đã quen sống trong thùng. Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống tách từ đàn nuôi, cùng mật ong dú và các món nhỏ làm từ sáp ong dú như son dưỡng môi, hộp quà mật — món quà vừa đủ lạ để tặng chính người bạn vừa hỏi chuyện ong. Ai muốn tìm tổ từ người chơi khác thì dạo chợ mua bán tổ và mật giữa người nuôi.

Câu hỏi thường gặp