Nuôi ong dú làm cảnh khác nuôi lấy mật ở chỗ: niềm vui nằm ở việc ngắm. Một thùng gỗ đẹp đặt góc sân, sáng uống ly trà nhìn ong bay ra bay vào, chiều thấy chúng lục tục về. Vậy mà nhiều người chơi lâu năm thú nhận đã ngắm cả trăm buổi mà không nhớ nổi tổ đổi khác ra sao. Một cuốn nhật ký nhỏ cho từng tổ sẽ biến những buổi ngắm vu vơ thành câu chuyện có đầu có cuối.
Đây là cách ghi theo kiểu người chơi: nhẹ nhàng, có ảnh, có cả phần cho trẻ con trong nhà, nhưng vẫn đủ để nhận ra khi tổ có chuyện.
Người chơi cảnh thường gọi tổ bằng tên: tổ Hiên, tổ Gốc Mai, tổ Bé. Cứ giữ cách gọi đó, vì nó làm cuốn sổ có hồn. Nhưng nên khắc thêm một con số nhỏ ở mặt sau thùng — chỗ không lộ ra khi khách nhìn — để khi có thêm tổ, tách đàn, hay đổi chỗ thì không nhầm. Tổ con sinh ra khi tách có thể đặt tên theo tổ mẹ, như «Gốc Mai 2», để sau này biết họ hàng.
Với tổ cảnh, ảnh điện thoại làm được việc mà chữ không làm được. Chỉ cần giữ ba thứ cố định:
Mỗi tuần một tấm. Ba tháng sau xem liền một lượt, sẽ thấy ống sáp ở cửa dài ra hay ngắn lại, đất cát quanh thùng sạch hay bẩn, có vệt keo mới hay không. Nhiều người chơi chỉ nhận ra tổ đang yếu dần nhờ xem ảnh liền mạch như vậy, vì mỗi ngày nhìn thì thay đổi quá chậm để thấy.
Nếu thùng có ô kính để ngắm bên trong, chụp thêm một tấm qua kính mỗi tháng, mở che sáng thật nhanh rồi đậy lại.
Bên cạnh ảnh, ghi một hai câu là đủ. Có một ô nên giữ cố định để so được, còn lại tùy hứng.
| Ô ghi | Gợi ý |
|---|---|
| Ô cố định | Ong ra vào: tấp nập / bình thường / lác đác |
| Thời tiết | Nắng, mưa, âm u, gió lớn |
| Điều thú vị | Ong khiêng rác ra, ong mang phấn màu lạ, ong canh cửa đông |
| Điều đáng lo | Kiến bò quanh chân kệ, nước đọng nắp thùng, mùi chua lạ |
| Việc đã làm | Lau nắp, bôi chân kệ chống kiến, che nắng |
Ô «điều đáng lo» là lý do thực sự của cuốn sổ. Khi nó xuất hiện hai lần liền cho cùng một tổ, đã đến lúc xem kỹ — mục Sự cố thường gặp có các tình huống hay gặp với tổ đặt sân vườn.
Tổ ong dú cảnh là món quà quan sát tuyệt vời cho trẻ con vì ong không có ngòi đốt. Cho các bé một trang riêng: vẽ con ong, đếm thử trong một phút có bao nhiêu con bay vào, ghi màu phấn thấy trên chân ong. Đó là bài học tự nhiên hơn mọi cuốn sách, và đôi khi chính các bé phát hiện ra đàn kiến đang men theo chân kệ trước người lớn. Chỉ cần dặn các bé đứng lệch sang bên, không chắn đường bay và không thò tay vào miệng tổ.
Ghi chép sẽ thú vị hơn nhiều nếu thùng được làm để ngắm: miệng tổ ở chỗ dễ nhìn, nắp mở nhẹ, có ô kính có tấm che. Khi chọn hoặc tự đóng thùng, có thể xem thêm ở mục Dụng cụ & thùng nuôi. Còn nếu đang muốn có một tổ để bắt đầu thú chơi, trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống nhân bằng tách, đàn đã ổn định trước khi giao. Trại cũng làm mật ong dú, son dưỡng môi từ sáp ong dú và hộp quà mật — món quà hợp để tặng bạn chơi ong.
Không bắt buộc, nhưng có sổ và ảnh định kỳ thì dễ nhận ra tổ yếu dần, và câu chuyện về tổ cũng thú vị hơn khi kể lại.
Chụp từ ngoài, đứng lệch đường bay thì không ảnh hưởng. Chỉ hạn chế đèn flash và mở che kính quá lâu.
Ong dú không có ngòi đốt nên khá an toàn. Vẫn nên dặn trẻ không chọc vào miệng tổ và không đứng chắn lối ong bay.
Xem lại ghi chép thời tiết trước. Nếu trời đẹp mà vẫn ít liền nhiều ngày, kiểm tra kiến, ẩm nắp thùng, rồi mới tính mở thùng xem.
Nên, miễn là có thêm con số nhỏ ở thùng để không nhầm khi có nhiều tổ hoặc khi tách đàn.
Nhóm nuôi ong và biên tập của Trại Ong Dú OngDu.com — trại nuôi ong dú thật cách trung tâm TP.HCM khoảng 40km, mở tour cho khách tự tay mở thùng và thu mật. Bài viết dựa trên việc làm hằng ngày ở trại và những lỗi người mới hay g…
Xem trang tác giả →
Ong dú có xu hướng bay theo ánh sáng đêm, điều này có thể làm đàn mệt mỏi và gây mất phương hướng về tổ. Người nuôi cần hiểu rõ hành vi này để sắp xếp
Ong dú bay về tổ muộn không phải chuyện bình thường. Mình sẽ chia sẻ những dấu hiệu cần chú ý và cách hỗ trợ đàn để về nhà an toàn, khỏe mạnh mỗi ngày
Khi thấy ong dú bay quanh quanh tổ mà không vào, nhiều người nuôi lo lắng. Thực ra đây là tín hiệu đàn đang căng thẳng hoặc chưa quen với vị trí mới.
Khi nhìn thấy ong dú bay lộn xộn, không theo hướng thường lệ, đó là lúc đàn đang gặp áp lực. Mình chia sẻ những dấu hiệu để phân biệt hành vi bình thư
Khi nuôi ong dú trong sân vườn, việc đàn ong không ăn được là tình huống đáng lo ngại mà người nuôi cần nhận biết sớm. Mình sẽ chia sẻ các dấu hiệu cả
Mật ong dú mỏng, loãng hơn mong đợi là dấu hiệu tổ đang gặp khó khăn. Bài này chia sẻ cách nhận biết, tìm nguyên nhân thực sự và hỗ trợ đàn ong sao ch
Nuôi ong dú như thú chơi trong sân vườn, tiểu cảnh, hòn non bộ. Người đọc là dân chơi cây cảnh, sân vườn, muốn có tổ ong dú đẹp mắt và sống động chứ không đặt nặng sản lượng mật. Chú trọng kiểu dáng thùng, vị trí đặt hợp phong thuỷ và mỹ quan, cách sống chung với ong trong không gian sinh hoạt.