Ngắm cửa tổ ong dú cảnh: nhịp ngày và mùa

Người nuôi ong dú làm cảnh thường không cần mật. Cái họ có được mỗi ngày là vài phút ngồi bên thùng gỗ trong sân, nhìn từng con ong nhỏ chui ra chui vào cái ống sẫm màu. Ngồi đủ lâu, qua đủ mùa, cái nhìn đó tự biến thành một kỹ năng: biết đàn đang vui hay đang có chuyện mà không cần mở nắp.

Bài này gom lại những điều người chơi ong cảnh hay nhận ra sau một thời gian ngắm cửa tổ, để người mới bắt đầu nhìn ra sớm hơn.

Một ngày ở cửa tổ

Ngồi ngắm từ sáng tới chiều một hôm cuối tuần, người chơi sẽ thấy cửa tổ thay đổi theo giờ khá rõ.

1. Sáng sớm, còn sương: gần như im lặng. Vài con lính gác thò đầu ra miệng ống, chưa bay.
2. Khi nắng lên, sương tan: những con đi kiếm ăn đầu tiên bay ra, rồi đông dần.
3. Giữa buổi sáng: lúc nhộn nhịp nhất. Đây là giờ dễ thấy cục phấn vàng, cam ở chân ong về.
4. Trưa nắng: có khi thấy một đám ong non lượn vòng vòng trước cửa, mặt hướng vào thùng. Đó là màn tập bay nhận đường về nhà, không phải đàn đang bỏ đi.
5. Chiều muộn: lượt về nhiều hơn lượt ra, rồi thưa dần. Lính gác co vào trong miệng ống.

Biết nhịp này rồi thì sẽ không hốt hoảng khi bảy giờ sáng ra sân thấy thùng vắng tanh.

Qua các mùa, cửa tổ cũng đổi

Thùng đặt trong sân nhà phố hay sân nông thôn đều chịu chung nguyên tắc này, chỉ khác là sân càng ít cây thì các tháng trầm càng rõ.

Những cảnh đừng vội hoảng

Ong lôi xác ra ngoài

Một hai con tha xác đồng loại ra khỏi miệng ống, bay đi thả xa là đàn đang dọn nhà. Chỉ đáng lo khi xác nằm thành đống dưới cửa tổ.

Hai con vật nhau ở miệng ống

Lính gác bắt một con ong lạ đi nhầm tổ. Thường chỉ thoáng qua là xong. Chỉ khi cả đám vật lộn, rơi xuống đất liên tục cả buổi mới là cướp mật.

Ống cửa bỗng dài thêm hoặc đổi hình

Đàn đang sửa nhà. Nhiều người chơi thấy thích nhất là chính lúc này, vì mỗi đàn đắp ống một kiểu, có đàn ống loe, có đàn ống tròn dài.

Cục bóng sẫm ở chân ong

Nhựa cây, không phải bệnh. Đàn dùng nhựa trộn sáp để xây ống và vách tổ.

Còn những cảnh thật sự cần để ý

• Kiến kéo thành hàng vào miệng ống.
• Ruồi nhỏ bay lởn vởn ngay cửa, có mùi chua lạ từ thùng.
• Nhện giăng tơ chắn trước miệng ống.
• Nhiều buổi sáng nắng liền không có con nào mang phấn về.

Gặp mấy cảnh này, xem cách xử lý trong mục Sự cố thường gặp. Người mới còn băn khoăn thì có thêm mục Hỏi đáp người mới.

Ghi vài dòng mỗi tuần

Thú ngắm sẽ sâu hơn nhiều nếu có một cuốn sổ nhỏ đặt cạnh ghế. Mỗi tuần ghi ba thứ: hôm đó trời thế nào, cửa tổ đông hay thưa so với tuần trước, có thấy màu phấn nào lạ. Sau vài tháng, lật lại sẽ thấy đàn mình có tính cách riêng: ra sớm hay ra muộn, mê loại hoa nào trong sân. Nhà có trẻ con thì đây cũng là trò chơi quan sát rất hay, vì ong dú không có ngòi đốt, trẻ ngồi gần xem được mà không đáng ngại, chỉ cần dặn không chọc tay vào ống cửa.

Bắt đầu với một thùng ong cảnh

Ai muốn có góc ngắm ong trong sân có thể chọn một tổ ong dú giống đã ổn định, ống cửa đẹp, đàn ra vào đều. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ giống ong dú, mật ong dú, và những món nhỏ làm từ sáp ong dú như son dưỡng môi hay hộp quà mật, hợp để tặng người cùng thú chơi. Muốn thấy nhiều kiểu ống cửa của nhiều đàn khác nhau trước khi chọn, có thể ghé tour tham quan trại.

Câu hỏi thường gặp