Nhận ra đàn ong dú suy sớm: thói quen của người chơi cảnh

Người nuôi ong dú làm cảnh có một lợi thế mà trại lớn không có: thùng nằm ngay sân nhà, đi ngang qua mỗi ngày. Nếu biến cái nhìn thoáng qua đó thành một thói quen có chủ đích, chừng hai phút mỗi sáng, thì đàn suy gần như không thể lặng lẽ xuống dốc mà không ai hay.

Ngược lại, chính người chơi cảnh cũng hay vô tình làm đàn yếu đi vì những việc làm cho sân đẹp hơn. Bài này chia sẻ cả hai: nhìn gì mỗi sáng, và những thói quen nên bỏ.

Hai phút mỗi sáng: nhìn gì ở cửa tổ

Chọn một giờ cố định, khoảng lúc nắng đã lên và ong bắt đầu ra đều. Đứng lệch sang một bên, không chắn đường bay, rồi nhìn:

1. Mức ra vào. Đếm nhẩm số ong qua cửa trong vài chục giây. Không cần con số chính xác, chỉ cần cảm giác «đông như mọi hôm» hay «thưa hơn».
2. Ong non tập bay. Những con màu nhạt lượn chậm qua lại trước cửa. Thấy chúng là đàn còn đang sinh.
3. Ong mang phấn. Chân sau dính cục phấn màu vàng, cam. Có nghĩa là đàn đang tìm được hoa quanh nhà.
4. Trước cửa tổ. Có xác ong, có kiến, có ong lạ vây quanh, hay có vệt keo lạ không.

Làm đều vài tuần, mắt sẽ quen với «dáng» của đàn mình. Lúc đó chỉ cần một buổi sáng thấy khác là biết ngay.

Những thói quen chơi cảnh làm đàn yếu đi

Dời thùng theo bố cục sân

Đổi chỗ chậu cây thì không sao, nhưng thùng ong mỗi lần dời là một lần ong đi kiếm ăn quay về chỗ cũ và lạc. Dời vài lần trong một mùa là đàn hụt đáng kể. Chọn chỗ thật kỹ ngay từ đầu, và nếu buộc phải dời thì dời vào chiều tối, bịt cửa trước.

Mở thùng cho khách xem

Ai đến chơi cũng muốn nhìn bình mật bên trong. Nhưng tổ ong dú được niêm kín bằng sáp và keo, mỗi lần mở là đàn phải sửa lại, có khi làm vỡ bình mật, kéo kiến tới. Nếu thích khoe, nên dùng thùng có ô kính quan sát ngay từ đầu.

Đèn sân vườn và tiểu cảnh nước

Đèn chiếu thẳng vào cửa tổ ban đêm, hồ nước phun sương sát thùng, đều làm môi trường quanh tổ khác hẳn bình thường. Thùng nên ở góc tối, khô ráo vào ban đêm.

Chăm cây cảnh bằng thuốc

Phun thuốc dưỡng lá, trị rệp cho cây bonsai, cây kiểng ngay cạnh thùng là cách nhanh nhất để đàn hao mà không rõ lý do. Khi phun, mang chậu ra xa hoặc bịt cửa tổ trong ngày.

Sơn, phết bóng thùng

Thùng sơn đẹp, phết bóng nhìn sang, nhưng mùi dung môi còn lại có thể khiến đàn khó chịu. Nên để thùng gỗ mộc, hoặc chỉ xử lý mặt ngoài và phơi thật lâu trước khi cho ong vào.

Sổ quan sát một dòng mỗi tuần

Không cần sổ dày. Mỗi tuần một dòng như bảng dưới là đủ để nhìn ra xu hướng:

Khi một dòng bắt đầu đổi màu, mở chuyên mục Sự cố thường gặp để xem cách xử lý từng trường hợp. Chọn thùng có ô kính hay thùng gỗ mộc thì có bài riêng ở Dụng cụ & thùng nuôi.

Khi muốn thay đàn hoặc thêm một thùng đẹp

Thú chơi ong dú bền nhất khi bắt đầu bằng một đàn khoẻ. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống, mật ong dú, và những thứ làm quà rất hợp với người chơi cảnh như son dưỡng môi từ sáp ong dú hay hộp quà mật. Nếu thấy tổ hợp ý của người nuôi khác, có thể tìm thêm trên chợ mua bán tổ, mật giữa người nuôi, nhớ hỏi kỹ đàn được tách bao lâu.

Câu hỏi thường gặp