Nuôi ong dú làm cảnh: bao lâu mở thùng kiểm tra

Nuôi ong dú làm cảnh, cái thích nhất là được ngắm. Mà cái khó nhất cũng nằm ở đó: càng mê thì càng muốn mở nắp ra nhìn bầu mật vàng óng, nhìn đàn ong bò trên cụm ấu trùng. Ai chơi ong cảnh lâu đều từng có giai đoạn ngày nào cũng mở, rồi thấy đàn chững lại, cửa tổ thưa ong, mới hiểu ra mình đang làm phiền chính thứ mình yêu.

Bài này chia sẻ kinh nghiệm của người chơi: mở thùng bao lâu một lần thì vừa, và quan trọng hơn, làm sao để vẫn được ngắm mỗi ngày mà không phải nhấc nắp.

Vì sao mở nhiều làm đàn cảnh xuống sắc

Ong dú trám kín mọi khe trong thùng bằng sáp trộn nhựa cây để giữ ấm, giữ ẩm và chặn kẻ thù. Mỗi lần nhấc nắp, lớp trám ở mép bị bứt ra, hơi ấm thoát đi. Đàn phải huy động ong thợ đi lấy nhựa về vá lại thay vì đi kiếm mật, kiếm phấn. Mùi tổ lan ra cũng dễ hút kiến và ruồi ký sinh, nhất là với thùng cảnh đặt ở sân vườn, gần chỗ người qua lại.

Với người chơi, hậu quả dễ thấy nhất là tổ «không lên»: cửa tổ không dày thêm, bầu mật không đầy thêm dù vườn đang có hoa.

Muốn xem gì thì có cách xem nấy

Lắp kính quan sát cho thùng cảnh

1. Chọn tấm kính hoặc mica trong suốt vừa khít miệng thùng, đặt ngay dưới nắp gỗ.
2. Phủ lên trên tấm kính một tấm che tối như ván mỏng hoặc vải dày, vì ong dú ưa tối trong tổ.
3. Lúc lắp, làm vào ngày nắng ráo, nhanh tay, rồi để yên cho đàn tự trám mép kính.
4. Khi muốn ngắm, chỉ nhấc tấm che, xem vài phút rồi đậy lại; không xem lúc trời lạnh, sắp mưa.

Một thời gian ong sẽ phủ nhựa lên mặt kính phía trong, có chỗ mờ đi. Đó là chuyện bình thường, không nên cạo.

Cửa tổ: sân khấu ngắm mỗi ngày

Người chơi ong cảnh lâu năm thường ngắm cửa tổ nhiều hơn ngắm trong tổ. Mỗi đàn đắp ống cửa một kiểu: có đàn làm ống dài cong, có đàn làm miệng loe như cái phễu, màu từ vàng nhạt tới nâu sẫm tuỳ nguồn nhựa. Sáng sớm có vài con ong gác đứng ở miệng ống, buổi trưa nắng lên là lượt bay dày nhất, chiều về ong mang phấn nhiều màu. Đặt một chiếc ghế nhỏ cạnh thùng, ngắm vài phút mỗi sáng là đủ biết đàn có ổn không.

Nếu đang tìm kiểu thùng đẹp, dễ lắp kính, xem thêm mục Dụng cụ & thùng nuôi; còn những câu chuyện chơi ong của người nuôi khác nằm ở Thú chơi ong dú.

Khi nào thì nên mở thật

• Định kỳ mùa đàn sung, khoảng một lần mỗi tháng, để xem tổ có ẩm mốc, có bị kẻ thù khoét không.
• Trước mùa khô, mùa ít hoa, một lần xem dự trữ mật.
• Khi cửa tổ có dấu hiệu lạ: xác ong, kiến bu, ong lờ đờ, mùi chua.
• Sau mưa dài, nước có thể thấm vào thùng.

Đàn mới mua về hoặc vừa tách thì không mở trong vài tuần đầu, chỉ ngắm cửa.

Chọn một đàn cảnh đáng ngắm

Chơi ong cảnh vui nhất là có một đàn khoẻ, ống cửa đẹp, đặt trong thùng chắc chắn. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống, cùng mật ong dú và những món làm từ sáp ong dú như son dưỡng môi, hộp quà mật, phù hợp làm quà cho người cùng thú chơi; xem tại ongquy.com. Ai muốn tận mắt xem nhiều kiểu thùng và cửa tổ trước khi chọn có thể tham khảo tour tham quan trại.

Câu hỏi thường gặp